Elektrificatie van een klassieke stalen zeilschouw

Sommige maritieme projecten kennen een heel bijzondere geschiedenis. Tijdens de herbouw van onze eigen Iroquois catamaran in 2019 leerden wij de werf Molenaar Jachtbouw in Woubrugge kennen. De toenmalige eigenaar had ooit eigenhandig een klassieke stalen zeilschouw gebouwd voor zijn gezin. In 2021 werd dit unieke vaartuig verkocht aan Peter, een lokale huisarts. Terwijl hij de schouw leerde kennen, zetten wij de bouw van onze catamaran voort op de werf. Na een onverwacht ongeval tijdens de bouw waarbij de eigenaar van Robust-MT hoofdletsel opliep, was Peter gelukkig direct ter plaatse om eerste hulp te verlenen, waardoor de bouw snel kon worden hervat.

De cirkel was rond toen Peter ons in oktober benaderde met de vraag om zijn zeilschouw volledig te elektrificeren. De hilariteit en verrassing waren groot toen bij de eerste kennismaking bleek dat de toenmalige ‘redder in nood’ en de catamaranbouwer elkaar via dit project opnieuw hadden gevonden.

Wensen van de klant

e originele inboard benzinemotor was luidruchtig, onderhoudsgevoelig en paste niet langer bij de wens voor rustig en comfortabel zeilen met een jong gezin. De belangrijkste criteria voor de transitie naar elektrisch varen waren:

Betrouwbare inboard elektromotor

Een compact en onderhoudsvrij aandrijfsysteem met voldoende koppel om de zware stalen schouw veilig te kunnen manoeuvreren.

Solide energieopslag

Een accupakket met een hoge energiedichtheid en voldoende capaciteit voor langere dagtochten.

Modern boordnetwerk

De installatie van een overzichtelijk schakelpaneel en een basis 12V-netwerk aan boord voor verlichting en randapparatuur, passend bij de traditionele bediening via een helmstok.

Professionele walstroom

Een gecertificeerde en veilige walstroomaansluiting om de boot aan de eigen steiger of in de haven op te kunnen laden.

De oplossing en efficiënte montage

Om de kosten voor de klant te optimaliseren en de betrokkenheid bij het eigen vaartuig te vergroten, is er gekozen voor een unieke vorm van samenwerking. In de maanden voorafgaand aan de installatie heeft Peter zelf de oude benzinemotor vakkundig gedemonteerd. Daarnaast heeft hij de motorruimte gereinigd, de fundatie voorbereid, een stevig platform voor de accubank gemaakt en de nieuwe elektromotor zelf geplaatst en nauwkeurig uitgelijnd.
 
Vervolgens heeft ons engineeringsteam uit Monster de volledige technische en elektrische afwerking verzorgd. Binnen één intensieve werkdag is de complete installatie met twee specialisten opgebouwd en aangesloten:

Aandrijving & Energie

Er is gekozen voor een krachtige WaterWorld Electronics 4 kW inboard elektromotor (48V), gekoppeld aan een robuuste en duurzame 133Ah lithium accubank.

Schroefas & Voortstuwing

Om het rendement van de nieuwe elektromotor optimaal te benutten en de stroomlijning te perfectioneren, is het systeem uitgerust met een speciaal berekende, nieuwe schroef.

Elektrotechniek & Bediening

Er is een complete, hoogwaardige Ratio walstroomset aangelegd, inclusief een bijbehorende acculader en distributiematerialen. Omdat de boot met een klassieke helmstok wordt gestuurd, zijn het nieuwe schakelpaneel en het digitale display strak in de kajuit gemonteerd, vlak bij de kuip. Hierdoor zijn alle gegevens en knoppen voor de schipper direct binnen handbereik.

"Een super leuk en uitdagend project wat ik zonder Robust-MT nooit had kunnen realiseren, maar ook fantastisch leuk hoe de flexibiliteit die Remco mij heeft geboden heeft gezorgd dat ik "zelf" het geheel heb kunnen volmaken."

Peter (lees zijn mooie verslag onder aan de pagina)

Resultaat

De transformatie van de klassieke stalen zeilschouw is een onverdeeld succes. Peter en zijn gezin maken inmiddels al twee volle vaarseizoenen met ontzettend veel plezier gebruik van hun geruisloze zeilboot. De WaterWorld-motor biedt direct beschikbaar koppel, wat het manoeuvreren en aanmeren met de schouw aanzienlijk eenvoudiger en veiliger maakt. Dankzij de grondige voorbereiding door de klant en de strakke, eendaagse installatie van de bekabeling door Robust-MT is er een technisch perfect resultaat neergezet dat nog generaties mee kan.

Globale kostenindicatie

Voor een dergelijk project op maat is een transparante calculatie essentieel. Dankzij de actieve zelfwerkzaamheid van de klant is er flink bespaard op de totale montage-uren. Onderstaand vindt u het exacte kostenoverzicht van deze elektrotechnische installatie:Voor een dergelijk project adviseren wij u graag over de totale investering. Bijgaand vindt u een transparant overzicht van de werkelijke kosten voor deze specifieke elektrificatie:

Post
Omschrijving
Bedrag (incl. BTW)
Totale investering
Volledig vaarklaar en 100% elektrisch opgeleverd
€ 15,279,-
Aandrijving & Elektra
WaterWorld Electronics 4 kW motor, inclusief walstroomvoorziening, distributiematerialen, display en het nieuwe schakelpaneel.
€ 5.961,-
Energieopslag
133Ah accubank en alle bijbehorende aansluit toebehoren.
€ 3.599,-
Laadtechniek
Professionele, efficiënte acculader afgestemd op de lithium accubank.
€ 704,-
Voortstuwing
Nieuwe schroef, specifiek berekend op het toerental en koppel van de elektromotor.
€ 595,-
Arbeidsuren
Manuren voor de uitgebreide technische afstemming vooraf, engineering van het systeem en één volledige dag installatiewerk op locatie door twee specialisten.
€ 4.295,-
Kleinmateriaal
Noodzakelijke installatiematerialen, krimpkousen en bevestigingsmaterialen.
€ 125,-

Peter zelf aan het woord

Introductie

Met veel plezier en vertrouwen liggen wij met onze schouw bij Jachtwerf Molenaar.
Dit is zo een plek waar je winter-werf-vrienden op doet.
Iedere schipper kent ze wel, mede schippers en hun familie waar je mee bevriend raakt op de werf, maar die je in de zomer eigenlijk niet ziet omdat je een ander vaargebied hebt.
 
Met onze klassieke schouw liepen we tegen de eindfase aan van een Albin benzineblokje en eigenlijk wilde ik ook wel van alle vluchtige vloeistoffen af in de boot. Gasinstallatie hadden we al verwijderd en ik had mijn zinnen gezet op een nieuw dieselblokje. Echter bleek dit zeer moeizaam te realiseren in de beschikbare ruimte en de ombouw daarvoor betekende minstens zo veel werk als ombouw naar elektrisch.
 
Wanneer je dan op aanraden van de werfeigenaar terecht komt bij zo een winter-werf-vriend is dat hilarisch en fijn.
 

Een elektrische aandrijving voor onze schouw

We zijn toen naar het echte gebruik van ons schip gaan kijken en wij zeilen heel graag veel. De motor wordt echt het meest gebruikt voor manoeuvreren en soms voor overbrugging van langere stukken bij ongunstig weer. Daarnaast varen wij altijd zonder haast en hooguit een paar dagen van huis op de Zuid Hollandse meren. Blijkt dit nu precies een mooie combinatie voor elektrisch varen te zijn.
 
In goed overleg, ruime oriëntatie op motortypes en wat langere denktijd hebben we de knoop doorgehakt. Omdat ik niet onhandig ben wilde ik zelf veel doen en alleen waar nodig de experts benutten. Ook wilde ik een systeem wat uit te breiden is wanneer ik toch een te korte actieradius zou bemerken voor ons vaargedrag.
 
Hiermee kwamen we als snel uit op een Waterworld 4kW inboard met een daarboven geplaatste accu om zo ook de balans van de boot zo min mogelijk te verstoren. Dit was een gouden greep en past perfect in onze beschikbare ruimte. Ook hoefde we hierdoor geen aanpassingen aan de romp te verrichten.
Op deze manier was de schroefas vrijwel direct afgeschermd door de contructie voor de accubank ten opzichte van de rest van de motorruimte en kunnen we die ruimte weer praktisch benutten voor inventaris.
 

Regie

Door zelf de regie te houden had ik ook grip op het tempo en op alle stappen die nodig waren om tot een volledige ombouw te komen.
De bildge heb ik een volledige reiniging en schilderbeurt gegeven, de schroefas is vervangen ik heb een nieuwe fundatie laten maken van RVS hoekprofielen welke op de stalen ribben in de bildge gebout kon worden.
De motor en de accu zijn vervolgens elektrisch gescheiden van de romp gemonteerd. Alle randapparatuur heb ik voorgemonteerd op houten panelen welke vervolgens tegen verschillende vertikale panelen zijn gemonteerd.
 
Elektrisch heb ik gekozen voor twee systemen, een 48V voor het motorisch deel en een 12V huishoud systeem met beide een eigen lader vanaf de walstroom aansluiting. Wanneer ik toch deze twee systemen toch wil schakelen kan ik simpelweg een 48V naar 12V omvormer installeren.
 
Ook heb ik een verlenging vanaf de walstroom geinstalleerd zodat ik nu een 230V stopcontact heb in de kajuit.

 

Robust-MT Marine Technology B.V.

De gehele elektrische installatie aangaande de motor is verricht door Robust-MT. Dit heb ik gedaan om slechte verbindingen te voorkomen en naar familie en verzekering te kunnen stellen dat het veilig en vakkundig is verricht.  
 
Remco van Robust-MT wilde maar al te graag meedenken in de installatie en vaak zaten wij in de avond van gedachte te wisselen over ideale opstelling van de apparatuur om tot een nette en georganiseerde installatie te komen.
Dat Remco hierin minstens zo enthousiast was als ik zelf helpt natuurlijk enorm mee in het hele proces van ombouw.
 

In de praktijk

Nu ik twee seizoenen verder ben kan ik vol vertrouwen zeggen dat ik een goede keus heb gemaakt! Ik vaar stil, met direct beschikbaar vermogen het gekozen vermogen is super ten opzichte van onze boot. We hebben een zware lader geinstalleerd met een 35A vermogen bij 48V om tijdens lunch of diner aan de wal effectief bij te kunnen laden, maar ook voor mogelijk uitbreiding van het accuvermogen op termijn. Helaas kan alleen niet elk elektrapunt aan de steiger dit aan. Dat is wel iets om op te letten. Overigens heb ik zonder problemen en zonder laden een paasweekend rondgevaren tussen Kagerplassen, Westeinder en de Brasem.
 
Ook heb ik een tweede gashendel bijgekocht. Al zeilend wil je zonder zorgen op de banken kunnen stappen en de kuip in- en uitstappen en hierbij uiteraard niet de gashendel raken. Omdat de beste plek dan achterin stuurboord was voor mij had ik een niet optimale positie voor het manoeuvreren. Door het bukken en de kajuit had ik geen overzicht meer. 
Het leuke is dan dat je met een elektrische gashendel ook gewoon een tweede kunt installeren. Ook hierin was Remco weer een fijne uitkomst, hij bracht mij in contact met WaterWorld zelf voor deze vraag en zij zijn aan boord komen testen en installeren om mij vervolgens met een werkend systeem op pad te kunnen laten gaan.
 
Voor het manoeuvreren klik ik nu mijn tweede gashendel in aan een verlengkabeltje waardoor ik staand met de gashendel in de hand overzicht houd over de boot. Is dit klaar klik ik deze los en berg ik hem op. Ideaal!
 

Genieten van de stilte

En niet onbelangrijk, wij kletsen nu aan boord van voordek of vooronder naar de kuip met normaal stemgeluid. Ook het overleg tijdens manoeuvreren is vele malen ontspannener geworden doordat er geen stemverheffing meer hoeft te zijn. Daarnaast is het leuk om te merken dat er veel interesse is wanneer je geruisloos komt binnenvaren in een haven en al helemaal wanneer we gewaarschuwd worden dat er bij wegvaren geen koelwater zichtbaar is uit de uitlaat, welke de uitloop van de bildgepomp is geworden.

Conclusie

Al met al een super leuk en uitdagend project wat ik zonder Robust-MT nooit had kunnen realiseren, maar ook fantastisch leuk hoe de flexibiliteit die Remco mij heeft geboden heeft gezorgd dat ik “zelf” het geheel heb kunnen volmaken.

Wilt u weten wat er mogelijk is met uw boot?

U hoeft nog niet te weten welke motor, accu of configuratie u nodig heeft. Vertel ons wat voor boot u heeft en hoe u ermee wilt varen. Dan denken wij met u mee.